تبلیغات
آموزش ترکی آذربایجانی

خوش آمدید

نویسنده :حسین ساعدی
تاریخ:یکشنبه 14 آبان 1396-11:05 ق.ظ

بسم الله الرحمن الرحیم

فهرست کامل دروس دستور زبان

برنامه اندروید آموزش زبان ترکی آذربایجانی

لطفا سوالات اشکالان یا نظراتتان را درباره مطالب در قسمت نظرات مطالب مطرح کنید تا من بتونم جواب بدم. چون امکان پاسخ به نظرات خصوصی وجود ندارد.





داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

18 - ترانه گئتمه کیمه سیزم قال سنه قوربان

نویسنده :حسین ساعدی
تاریخ:یکشنبه 30 دی 1397-12:54 ق.ظ

Getmə kimsəsizəm qal sənə qurban

نرو، بیکس هستم بمان، قربانت شوم

Bu dilsiz ağızsız lal sənə qurban

این لال بیزبان و دهان  قربانت شود

Mənlə şirin danış mənlə şirin gül

با من شیرین سخن بگو و شیرین بخند

ələnsin ləbindən bal sənə qurban

بگذار از لبت عسل بتراود، قربانت شوم

Amandır düşməsin qəlbinə əğyar

مبادا اغیار به قلبت راه پیدا کنند

Yanağında qara xal sənə qurban

خال سیاه بر گونه داری، قربانت شوم

Qal snə qurban

بمان قربانت شوم

əyər üz çevirip getsən uzağa getsən uzağa

اگر از من روی برگردانی و جای دوری بروی

Qalmaz aşiqində hal sənə qurban hal sənə qurban

حالی برای این عاشق نمی‌ماند، قربانت شوم




ترانه را از لینک زیر دانلود کنید

دانلود ترانه



متن ترکی اش همچنین :


گئتمه کیمسه سیزم قال، قال سنه قوربان

بو دیلسیز آغیزسیز لال، لال سنه قوربان


منله شیرین دانیش منله شیرین گول

النسین لبیندن بال سنه قوربان ، بال سنه قوربان


آماندیر، دوشمه سین قلبینه اغیار

یاناغیندا قارا خال سنه قوربان

اه‌یر اوز چئویریپ، گئتسن اوزاغا، گئتسن اوزاغا

قالماز بو عاشیقده حال سنه قوربان، حال سنه قوربان




نوع مطلب : ترانه با معنی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

19 - سلام و احوالپرسی در ترکی

نویسنده :حسین ساعدی
تاریخ:چهارشنبه 12 اردیبهشت 1397-11:20 ق.ظ

اصطلاحات سلام و احوالپرسی


سلام :  سلام


نئجه‌سن ؟ (نه جۆرسن؟) : چطوری؟


نئجه‌سیز؟ (نه جۆرسۆز؟) : چطورید؟


یاخجې‌سان؟ : خوبی؟


یاخجې‌سېز؟ : خوبید؟ 


کئفین نئجه‌دی؟ : حالت چطوره؟


کئفیز نئجه‌دی؟ : حالتان چطوره؟


یاخجې‌یام، ساغ اۏل. : خوبم، تشکر. (صمیمی)


یاخجې‌یام، ساغ اۏلون. : خوبم، تشکر. (محترمانه)


سیز نئجه‌سیز؟ : شما چطورید؟


من ده یاخجې‌یام، ساغ اۏل. : من هم خوبم، تشکر.


کئف احوال؟ : حال احوال (چطوره)؟


کئفیز یاخجې‌دې؟ : حالتان خوب است؟


کئفین سازدې؟ :  روبراهی؟ (کیفت کوکه؟)


کئفین ساز اۏلسون. : روبراه(سالم و سرحال ) باشی.


نه خبر؟ : چه خبر؟


ساغلېق. : سلامتی.


خۏش گئچیر؟ : خوش می‌گذره؟


هارداسان ؟ : کجایی؟


ایش‌ده‌یم. : سر کارم.


ایداره‌ده‌یم. : در ادره‌ام.


شیرکت‌ده‌یم : در شرکتم.


توکان‌دایام. : در مغازه‌ام.


نه ائله‌ییرسن؟ (نئیله‌ییرسن؟) : چه کار می‌کنی؟

 

اصطلاحات خداحافظی


گۆله گۆله : خداحافظ


خودافیز : خداحافظ


گؤرۆشه‌ریک : می بینمت (می‌بینمتان)


هله‌لیک. : فعلا.


الله‌آ تاپشېردېم: به خدا سپردم.


ساغلېغېنان : به سلامت.


سلام یئتیر. : سلام برسان.


سلام یئتیریز. : سلام برسانید.




نوع مطلب : مکالمه 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

17 - زمان حال استمراری صرف منفی در ترکی آذربایجانی

نویسنده :حسین ساعدی
تاریخ:شنبه 25 آذر 1396-07:07 ب.ظ

اگر صرف مثبت را نخوانده اید مطلب زیر را ابتدا مطالعه کنید

16 - زمان حال استمراری صرف مثبت در ترکی آذربایجانی


فعل اگر آخرین حرفش ت باشد وقتی پسوند زمان حال می‌گیرد چون پسوند زمان حال با مصوت آغاز می‌شود حرف ت نرم شده و به «د» تبدیل می‌شود. (به درس نرم شدن صامت نگاه کنید). اما فعل‌های تک هجایی استثنا هستند و فقط در دو فعل «گئتمک : رفتن و ائتمک: کردن» حرف ت به د تبدیل می‌شود.

یوخلاتماق : خواباندن، یوخلادېر: می‌خواباند
چ
ېخارتماق : خارج کردن ، چېخاردېر : خارج می‌کند.
گئتمک : رفتن،گئدیر : می‌رود
ائتمک :کردن،  ائدیر : می‌کند

 حالت منفی

فعل + مېر / میر / مور / مۆر + شناسه

گلیرم : می‌آیم، گلمیرم : نمی‌آیم
گلیرسن :
می‌آیی ، گلمیرسن : نمی‌آیی           
گلیر :
می‌آید ، گلمیر : نمی‌آید          
گلیریک:
می‌آییم ، گلمیریک : نمی‌آییم           
گلیرسیز:
می‌آیید ، گلمیرسیز: نمی‌آیید                       
گلیرلر :
نمی‌آیند، گلمیرلر : نمی‌آیند

 

نکته: در صرف منفی، قاعده تنگ شدن مصوت‌ها خود به‌ خود حذف می‌شود، چرا که پس از ریشه فعل، صامت می‌آید.


سن یئریمیرسن.: تو راه نمی‌روی.
ایندی چای ایچمیرم. : الان چای نمی‌خورم.
سن بیلمیرسن. : تو نمی‌دانی.
سیقار چکمیر. : سیگار نمی‌کشم.
نییه گلمیرسیز؟ : چرا نمی‌آیید؟

هارا گئدیرلر؟ کجا می‌روند؟
کیم دئییر؟ : چه کسی می‌گوید؟
من ماشېن سۆرمۆرم. : من ماشین نمی‌رانم.
آج دییلم، شام یئمیرم. : گرسنه نیستم، شام نمی‌خورم.
(یئریمک، ایچمک، بیلمک، چکمک، گلمک، گئتمک، دئمک، سۆ
رمک، یئمک.)



نوع مطلب : فعل 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

16 - زمان حال استمراری صرف مثبت در ترکی آذربایجانی

نویسنده :حسین ساعدی
تاریخ:سه شنبه 21 آذر 1396-05:53 ب.ظ

زمان حال استمراری

زمان حال استمراری انجام یا تداوم فعل در زمان حال یا انجام فعل را در آینده‌ای نزدیک بیان می‌کند.

اگر فعل به صامت (حرف بی‌صدا) ختم شود با توجه به آخرین مصوت فعل یکی از حالت‌های پسوند استفاده می‌شود. پسوند زمان حال از پسوندهای 4 حالته است. (راهنما : درس 2 جدول 2)

فعل + ېر / یر / ور / ۆر + شناسه

آخرین مصوت فعل آ« یا «ې» باشد : ېر ır

آخرین مصوت فعل  «ئ» یا «ه» یا «ی» باشد : یر ir

آخرین مصوت فعل «ۏ» یا «و» باشد : ور ur

آخرین مصوت «ؤ» یا «ۆ» باشد : ۆر ür

 


آخرین مصوت در فعل گلمک: آمدن همان مصوت 
ه (بعد از حرف گ) هست بنابراین پسوند یر می‌گیرد.   و به شکل گلیر نوشته می‌شود. حال می‌رسیم به بحث شناسه فعل.         

شخص

فعل

شناسه

معنی

من

گلیرم

ه‌م / آم

می‌آیم

سن

گلیرسن

سن / سان

می‌آیی

اۏ

گلیر

ـ

می‌آید

بیز

گلیریک

ېق، یک، وق، ۆک

می‌آییم

سیز

گلیرسیز

سېز، سیز، سوز، سۆز*

می‌آیید

اۏنلار

گلیرلر

لر، لار

می‌آیند

 

در تعیین شناسه نیز با توجه به اینکه شناسه پسوندش دو حالته است یا چهار حالته از جدول 1و2 کمک می‌گیریم. در اینجا با توجه به اینکه آخرین مصوت کلمه‌ی «گلیر» حرف «ی i» است شناسه‌ها تعیین شده است. جدول پسوند زمان و شناسه را در جدول زیر برای راحتی کار شما در اینجا آورده‌ایم.

آخرین مصوت فعل

شخص

ؤ، ۆ

ۏ، و

ئ، ه، ی

آ،ې

ۆرم

ورام

یرم

ېرام

من

ۆرسن

ورسان

یرسن

ېرسان

سن

ۆر

ور

یر

ېر

اۏ

ۆرۆک

وروق

یریک

ېرېق

بیز

ۆرسۆز

ورسوز

یرسیز

ېرسېز

سیز

ۆرلر

ورلار

یرلر

ېرلار

اۏنلار

 

نکته 1: استفاده از شناسه سوم شخص جمع اگر فاعل انسان باشد اختیاری است. اگر انسان نباشد معمولاً استفاده نمی‌شود.

نکته 2: همان طور که قبلا نیز بیان شد شناسه‌های دوم شخص جمع به صورت «سېنېز، سینیز، سونوز، سۆنۆز» نیز استفاده می‌شوند.

نکته 3 : در شناسه اول شخص مفرد «ه‌م/ آم» به علت اینکه حرف ه شناسه همیشه در وسط هجا قرار می‌گیرد، شناسه به شکل «م» نوشته می‌شود.


آلماق: گرفتن، مصوت آخر فعل آل، آ است.

آلېرام: می‌گیرم                 آلېرېق : می‌گیریم
آلېرسان : می‌گیری           آلېرسېز : می‌گیرید
آلېر : می‌گیرد                   آلېرلار : می‌گیرند

من گلیرم. : من دارم می‌آیم.
ت
ۆرکجه اؤیره‌نیرم. : ترکی یاد می‌گیریم.
مییانا یای‌دا چ
ۏخ ایستی اۏلور. : میانه در تابستان خیلی گرم می‌شود
یاغ
ېش یاغېر. : باران می‌بارد.
تار چال
ېر. : تار می‌نوازد.
سنی سئویرم. : تورا دوست دارم.
(گلمک، اؤیرنمک، ا
ۏلماق، باغماق، چالماق،سئومک)

در زبان ترکی فعل فقط به مصوت‌های « آ، ئ، ه، ې، ی، ۆ» ختم می‌شود.اگر فعل مصوت ختم شود، در ساخت فعل از حرف « ی y » میانجی استفاده می‌شود.

فعل+ ی + ېر / یر / ور / ۆر + شناسه

اۏخوماق: خواندن، آخرین مصوت فعل اۏخو، و است. بنابراین حرف ی میانجی استفاده می‌شود.

اۏخویورام : می‌خوانم                    اۏخویوروق : می‌خوانیم
ا
ۏخویورسان : می‌خوانی                اۏخویورسوز : می‌خوانید
ا
ۏخویور : می‌خواند                       اۏخویورلار : می‌خوانند

من هر گۆن میوه یئییرم. : من هر روز میوه می‌خورم.
اۆشۆیۆرم. : سردم است.
یۏل‌دا گؤزله‌ییریک. : در راه منتظریم.
اوشاق‌لار اۏینایېرلار. : بچه‌ها بازی می‌‌کنند.
نه ائله‌ییرسن؟ : چه (کار) می‌کنی؟ 
نه ایسته‌ییرسیز؟ : چه می‌خواهید؟

صرف منفی :

17 - زمان حال استمراری صرف منفی در ترکی آذربایجانی




نوع مطلب : فعل 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

15 - ساختار فعل در ترکی

نویسنده :حسین ساعدی
تاریخ:شنبه 11 آذر 1396-12:14 ب.ظ

ساختار فعل در ترکی

فعل + (پسوند نفی) + پسوند زمان + شناسه

منظور از فعل در ساختار بالا ریشه فعل یا مصدر بدون پسوند‌های «ماق، مک » است. برای مثال مصدر «اۏخوماق: خواندن» را وقتی بخواهیم در زمان‌های مختلف استفاده کنیم از «اۏخو» استفاده خواهیم کرد. پسوند زمان، زمان فعل را مشخص می‌کند. در زبان ترکی پسوند نفی «ما، مه» است. شناسه یا پسوند شخص  نشان دهنده‌ی شخص در فعل است. مانند ضمایر شخصی، شش شناسه اول، دوم و سوم شخص مفرد و جمع وجود دارد. برای مثال در فعل زیر gəl  فعل، ir پسوند زمان حال استمراری و əm شناسه اول شخص مفرد است.

گل + یر + ه‌م : گلیرم (می‌آیم)



نوع مطلب : فعل 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

14 - اعضای بدن در ترکی آذربایجانی

نویسنده :حسین ساعدی
تاریخ:سه شنبه 30 آبان 1396-12:34 ب.ظ



نوع مطلب : عکس نوشته 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

13 - افعال پرکاربرد ترکی

نویسنده :حسین ساعدی
تاریخ:سه شنبه 23 آبان 1396-05:26 ب.ظ

لیستی از افعال پرکاربرد ترکی در زیر آمده است. معنی اصلی فعل نوشته شده است. ممکن است معانی دیگری نیز داشته باشند.

آختارماق : جستجو کردن
آغلاماق : گریه کردن
آلماق : خریدن، گرفتن
آتماق : انداختن، پرت کردن
باخماق : نگاه کردن
باغېشلاماق : بخشیدن
باغلاماق : بستن، بند کردن
بیلمک : دانستن، فهمیدن
دئمک : گفتن
دۏلماق : پر شدن
دۏیماق : سیر شدن
دورماق : ایستادن، توقف کردن
ائله‌مک : کردن، انجام دادن
چېخماق : خارج شدن، بیرون رفتن
چکمک : کشیدن
گلمک : آمدن، به نظر رسیدن
گئتمک : رفتن
گئچمک : گذشتن
گئیمک : پوشیدن
گیرمک : داخل شدن، تو آمدن
گؤرمک : دیدن
گؤندرمک : فرستادن
گۆلمک : خندیدن
ایچمک : نوشیدن
ایسته‌مک : خواستن
ایتمک : گم شدن
قالماق : ماندن
قۏوزاماق : بلند کردن
مینمک : سوار شدن
اۏخوماق : خواندن
اۏلماق : بودن، شدن
اۏیناماق : بازی کردن، رقصیدن

برنامه اندروید آموزش زبان ترکی آذربایجانی

اؤلمک : مردن
اؤپمک : بوسیدن
اۆشۆمک : احساس سرما کردن
سالماق : گذاشتن، انداختن، افکندن
ساتماق : فروختن
سئومک : دوست داشتن
سېنماق : شکسته شدن
سېندېرماق : شکستن
سۆرمک : راندن
تاپماق : پیدا کردن
تؤکمک : ریختن
توتماق : با دست گرفتن، در دست نگه داشتن
تۆشمک : افتادن
وورماق : زدن
وئرمک : دادن
یاتماق : خوابیدن، دراز کشیدن
یازماق : نوشتن
یئمک : خوردن
یئتیشمک : رسیدن
یوماق : شستن




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

12 - مصدر و فعل در ترکی

نویسنده :حسین ساعدی
تاریخ:سه شنبه 16 آبان 1396-12:27 ب.ظ

پسوند مصدر در ترکی ماق maq و مک mək است. افعالی که آخرین مصوت آنها پسین است پسوند ماق و افعالی که آخرین مصوت آنها پیشین است پسوند مک می‌گیرند. فعل بدون پسوند مصدری فعل امر دوم شخص مفرد است.

پسین‌ها:   آ، ې، ۏ، و           ( a- ı- o- u)                               
پیشین‌ها:
 ئ، ه، ی، ؤ، ۆ ( e- ə- i- ö- ü)

باخ : نگاه کن، باخماق : نگاه کردن
سېخ: فشار بده، سېخماق : فشار دادن    
سۏی : پوست بکن، سۏیماق : پوست کندن
دور : بایست ، دورماق : ایستادن        
گئت : برو، گئتمک : رفتن

گل : بیا ، گلمک : آمدن
گؤر : ببین، گؤرمک : دیدن
دۆز : بچین ، دۆزمک : چیدن



نوع مطلب : پسوندهای مهم 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

11 - اصطلاحات مربوط به سلام و احوالپرسی در ترکی

نویسنده :حسین ساعدی
تاریخ:یکشنبه 14 آبان 1396-11:03 ق.ظ

آدین نه‌دیر؟ (اسم تو چیه؟)

آدیز نه‌دیر؟ (اسمتان چیست؟)

نه‌جورسن؟ (چطوری؟)

نه‌جورسوز؟ (چطورید؟)

کئفین؟ (حالت چطوره؟)

کئفیز؟ (حالتان چطوره؟)

یاخجی‌یام. (خوبم)

یاخجی دییلم. (خوب نیستم)

ساغول (تشکر)

یاشا (زنده باشی)

هارالی‌سان؟ (اهل کجایی؟)

تئهرانلی‌یام. (اهل تهرانم)



نوع مطلب : مکالمه 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

10 - برنامه اندروید آموزش زبان ترکی آذربایجانی

نویسنده :حسین ساعدی
تاریخ:یکشنبه 14 آبان 1396-10:54 ق.ظ

برنامه ای واقعا متفاوت برای آموزش زبان ترکی آذربایجانی (ترکی معیار)


این برنامه از الفبا آموزش را شروع می کند و  به ترتیب و قدم به قدم دستور زبان ترکی را با مثال های روزمره و پرکاربرد آموزش می دهد.


هر درس شامل چهار بخش است


1. کلمات: در این بخش تمامی کلمات و افعال استفاده شده در درس به همراه معنی و امکان جستجوی کلمات وجود دارد.


2. تلفظ: در این بخش کلمات و جملات ترکی استفاده شده در درس به همراه تلفظ (فایل صوتی) قرار دارد. 


3. گرامر: در این بخش دستور زبان ترکی به صورت قدم به قدم همراه با مثال‌های مختلف و روان قرار دارد. گرامر از الفبای ترکی شروع می‌شود و مطالب به ترتیب آموزش داده می‌شوند.


4. این قسمت شامل تست از معانی کلمات، گرامر و جملات موجود در بخش‌های دیگر برای تثبیت مطالب است. هر درس به طور میانگین 15 تست دارد.


برای خرید از بازار  به لینک زیر بروید

لینک برنامه در بازار




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

9 - پسوند جمع لار/ لر

نویسنده :حسین ساعدی
تاریخ:یکشنبه 14 آبان 1396-10:49 ق.ظ

پسوند جمع لار/ لر

اگر آخرین مصوت کلمه پسین (ا، ې، ۏ، و a- ı- o- u) باشد با پسوند لار -lar جمع بسته می‌شود.

آت : اسب، آت‌لار atlar اسب‌ها

آرې: زنبور، آرې‌لار arılar زنبورها

یۏل: راه، یۏل‌لار yollar راه‌ها

قوش‌: پرنده، قوش‌لار quşlar پرنده‌هاش


اگر آخرین مصوت کلمه پیشین (ئ، ه، ی، ؤ، ۆ e- ə- i- ö- ü) باشد با پسوند لر –lər جمع بسته می‌شود.


ائو: خانه، ائولر evlər خانه‌ها

ال: دست، ال‌لر əllər دست‌ها

دیل: زبان، دیل‌لر dillər زبان‌ها

گؤز: چشم، گؤزلر gözlər چشم‌ها

گۆن: روز، گۆن‌لر günlər روزها



پسوند جمع در اسامی بهتر است به صورت جدا با نیم فاصله نوشته شود.


ا‌
ریک‌لر: زرد آلوها (به شکل اریکلر نیز ممکن است نوشته شود.)


یالان‌لار : دروغ‌ها (به شکل یالانلار نیز ممکن است نوشته شود.)



نوع مطلب : پسوندهای مهم 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

8 - ضمایر شخصی ترکی

نویسنده :حسین ساعدی
تاریخ:پنجشنبه 6 مهر 1396-04:30 ب.ظ

ضمایر شخصی در ترکی آذربایجانی

شخص

مفرد

جمع

اول

mən

من

من

biz

بیز

ما

دوم

sən

سن

تو

siz

سیز

شما

سوم

o

او

او

onlar

اۏنلار

آنها

ضمیر بیز و سیز مانند فارسی جمع بسته می‌شود. ماها، شماها. ضمیر اۏنلار در زبان گفتار بیشتر به صورت اۏلار استفاده می‌شود.


بیز یاخجې‌یېق سیزلر نئجه‌سیز؟              ما خوبیم، شماها چطورید؟



نوع مطلب : ضمایر 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

7 - ویژگی های صوتی زبان ترکی

نویسنده :حسین ساعدی
تاریخ:پنجشنبه 6 مهر 1396-04:27 ب.ظ

حرف غ در اول کلمات ترکی به طور کلی نمی‌آید. کلمات دخیل که با غ آغاز می‌شوند در گفتار به ق تبدیل می‌شوند،

 اما در نوشتار با حرف غ نوشته می‌شود.

غریب (غریب، تلفظ به شکل قریب)               غم (غم، تلفظ به شکل قم)
غئیبت (غیبت، تلفظ به شکل قئیبت)             غلیظ (غلیظ، تلفظ به شکل قلیظ)

حروف "ق، خ و غ" عمدتا همراه با مصوت‌های پسین (a- ı- o - u) می‌آیند.

اوشاق:  بچه                                  قالېن: کلفت         
چۏخ: زیاد                                     یوخو: خواب                     
بۏغاز: گلو                                     ساغماق: دوشیدن

حروف "خ، غ" در انتهای کلمات تک هجایی و حرف "ق" در انتهای کلمات چند هجایی قرار می‌گیرد.


چۏخ : زیاد            یاغ: روغن             باخ: نگاه کن         داغ: کوه


قاباق: جلو             قېراق: کنار            قولاق: گوش         آلماق: گرفتن

حروف "ک، گ " عمدتا همراه با مصوت‌های پیشین (e- ə- i- ö- ü) می‌آیند.

کند: روستا                                                دیرسک dirsək : آرنج                               
گؤز:
چشم                                                گلمک gəlmək : آمدن
دۆیۆ: برنج                                                اۆره‌یی
ürəyi : دلش

تشدید در کلمات محدودی مانند «اللی əlli پنجاه، بللی bəlli آشکار، سککیز səkkiz عدد هشت، دوققوز doqquz عدد نه، ساققال saqqal ریش، آمما amma اما...» به چشم می‌خورد که عموما ناشی از حوادث صوتی است. همچنین وقتی حرف آخر کلمه با حرف اول پسوند یکی باشند تشدید ایجاد خواهد شد. که در نگارش با تکرار حرف نشان داده می‌شود. مثال:

یئل‌لر yellər بادها ، سئل‌لر sellər سیل‌ها (به شکل یئلّر و سئلّر نوشته نمی‌شود).



نوع مطلب : آواشناسی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 

6 - انواع حالت های پسوندهای ترکی

نویسنده :حسین ساعدی
تاریخ:سه شنبه 2 خرداد 1396-05:21 ب.ظ

انواع حالت‌های پسوندهای ترکی

در ترکی ریشه کلمه (اسم یا فعل) ثابت است و پسوندها به ریشه اضافه می­شوند. پسوند‌ها هم از قاعده هماهنگی مصوت‌ها پیروی می‌کنند. در کلمات چند هجایی هماهنگی بین پسوند با آخرین مصوت کلمه خواهد بود یعنی اگر آخرین مصوت کلمه پیشین باشد پسوندی که مصوت پیشین دارد می‌آید و برعکس. هماهنگی مصوت‌ها‌ در پسوند‌های دیگر اضافه ‌شده نیز ادامه می‌یابد. هر پسوندی که به کلمه اضافه می‌شود مصوت‌ آن پسوند درحکم آخرین مصوت برای تعیین نوع پسوند جدید می‌باشد.

پسوند دو حالته: یکی از این پسوندها مصوت a و دیگری مصوت ə دارد. مصوت a از مصوت‌های پسین و مصوت ə از مصوت‌های پیشین است. طبق قانون هماهنگی مصوت‌ها،  همه‌ی مصوت‌های کلمه یا پیشین یا پسین هستند. کلماتی که آخرین مصوتشان پسین هست پسوندی می‌گیرند که مصوت a دارد.کلماتی که آخرین مصوتشان پیشین هست پسوندی می‌گیرند که مصوت ə دارد. برای مثال پسوند جمع از پسوندهای دو حالته است.

جدول 1

آخرین مصوت کلمه

مصوت پسوند

پسوند جمع

پسین

a- ı- o- u

a

Lar لار

پیشین

e- ə- i- ö- ü

ə

Lər لر

 

در پسوندهای دو حالته که بیش از دو حرف دارند، پسوندی که شامل مصوت ə است، مصوت ə وقتی که در وسط هجا قرار گیرد نوشته نمی‌شود. به عنوان مثال:

لارlar/ لر lər : پسوند جمع                     

دانdan/ دن dən: پسوند حالت ازی

ماق maq/ مک mək : پسوند مصدر              

ـاجاق acaq/ ـهجک əcək : پسوند زمان آینده

پسوند چهار حالته: در هر حالت پسوند یکی از مصوت‌های (ı- i- u- ü) وجود دارد. برای مثال پسوند زمان گذشته از پسوندهای چهار حالته است.

جدول 2

پسوند زمان گذشته

مصوت پسوند

آخرین مصوت کلمه

دې

ı

a- ı

دی

di

i

e- ə- i

دو

du

u

o- u

دۆ

ü

ö- ü



نوع مطلب : آواشناسی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 


  • تعداد صفحات :2
  • 1  
  • 2  


Admin Logo
themebox Logo